Rèn luyện kĩ năng viết đoạn văn nghị luận văn học 200 chữ

RÈN LUYỆN KĨ NĂNG VIẾT ĐOẠN VĂN NGHỊ LUẬN VĂN HỌC 200 CHỮ

– Về hình thức: Đoạn văn có độ dài khoảng 2/3 tờ giấy thi, tuyệt đối không xuống dòng

– Về nội dung: Tập trung làm rõ yêu cầu của đề, không viết chung chung, lan man

DÀN Ý CHUNG CHO ĐOẠN VĂN NLVH 200 CHỮ

1. MỞ ĐOẠN

– 1 câu dẫn ngắn gọn

– Nêu tên tác giả, tác phẩm/ đoạn trích

– Giới thiệu vấn đề nghị luận và nhận xét khái quát về vấn đề

2. THÂN ĐOẠN

– Lần lượt làm rõ biểu hiện của vấn đề + lựa chọn dẫn chứng tiêu biểu trong đoạn trích để làm sáng tỏ vấn đề

– Để thể hiện vấn đề nghị luận, tác giả đã sử dụng những yếu tố nghệ thuật nào?

3. KẾT ĐOẠN: Khẳng định vai trò, ý nghĩa của vấn đề trong việc thể hiện tư tưởng chủ đề, tài năng nghệ thuật, phong cách của tác giả; rút ra thông điệp đối với bạn đọc.

Lưu ý: Khi đề yêu cầu viết đoạn văn thì vấn đề nghị luận sẽ là một khía cạnh trong tác phẩm/ đoạn trích(yếu tố thuộc về nội dung hoặc nghệ thuật). Các em cần đọc kĩ yêu cầu và tập trung làm rõ vấn đề đó? Trả lời các câu hỏi sau:

– Vấn đề cần làm rõ trong đoạn văn này là gì?

– Trong tác phẩm/Đoạn trích, vấn đề đó được biểu hiện như thế nào? Lấy dẫn chứng nào để chứng minh?

– Vấn đề đó có ý nghĩa gì đối với tác phẩm và phong cách nhà văn/nhà thơ và bạn đọc

VÍ DỤ: Đề yêu cầu viết đoạn văn 200 chữ phân tích tình huống truyện thì các em tư duy các ý như sau:

– Câu mở đầu nêu ý chính (câu chủ đề) thường được nêu như một nhận xét, ý kiến về vấn đề, chẳng hạn: Tác phẩm mở đầu bằng một tình huống độc đáo.

– Sau đó các câu phát triển đoạn phải tập trung làm rõ cho câu chủ đề bằng các ý: Tình huống ấy là thế nào (giới thiệu, mô tả tình huống truyện)? Tại sao tình huống ấy lại độc đáo (lí giải sự độc đáo của tình huống)?…

– Và cuối cùng cần kết lại đoạn văn bằng một câu khái quát: Tình huống ấy có giá trị hoặc tác dụng gì (đánh giá tình huống)?

NHƯ VẬY: Các em luôn đoạn văn triển khai 3 BƯỚC: NÊU – PHÂN TÍCH – ĐÁNH GIÁ

– ĐỂ CHUYỂN Ý CÁC EM NÊN SỬ DỤNG CÁC QUAN HỆ TỪ: Trước hết – Không những vậy – Ngoài ra.

……………..

NHỮNG VẤN ĐỀ THƯỜNG GẶP

1. Phân tích, đánh giá nhân vật trong tác phẩm truyện: Hình tượng, vẻ đẹp, diễn biến tâm trạng, đặc điểm

2. Phân tích chủ đề trong đoạn trích/ tác phẩm

3. Phân tích nghệ thuật xây dựng tình huống truyện trong đoạn trích/ tác phẩm truyện

4. Phân tích nghệ thuật trần thuật(kể chuyện) trong đoạn trích/tác phẩm truyện

5. Nhận xét vài trò yếu tố kì ảo trong đoạn trích/tác phẩm truyện

6. Cảm nhận/phân tích một đoạn thơ/bài thơ

7. Phân tích một phương diện nội dung trong đoạn thơ/bài thơ; Bức tranh cuộc sống, vẻ đẹp thiên nhiên…

8. Phân tích tâm trạng của nhân vật trữ tình

9. Phân tích ý nghĩa của hình ảnh biểu tượng trong bài thơ/đoạn thơ

10. Phân tích đặc sắc trong nghệ thuật của đoạn thơ/bài thơ

11. Phân tích thông điệp của bài thơ/đoạn thơ

…

MỘT SỐ CÁCH MỞ ĐOẠN

Có thể mở đoạn trực tiếp và mở đoạn gián tiếp(Tuy nhiên khuyến khích mở đoạn gián tiếp – nhưng dẫn 1,2 câu ngắn gọn)

ĐỐI VỚI PHÂN TÍCH NHÂN VẬT

+Nhân vật (tên nhân vật)…trong tác phẩm(tên tác phẩm)…đã để lại trong lòng độc giả những ấn tượng sâu sắc.

+Truyện ngắn(tên tp)…của tác giả(tên tg)…đã xây dựng thành công nhân vật,…

+ Bàn về truyện ngắn, Tô Hoài từng khẳng định: “Dựng nhân vật là điều khó khăn nhất đối với người viết”. Truyện ngắn…..đã khắc họa thành công nhân vật…

+Nhà văn Tô Hoài từng quan niệm: Nhân vật là linh hồn và là trụ cột của tác phẩm”. Nhân vật…..chính là linh hồn của đoạn trích trong tác phẩm…..của tác giả….

+Tô Hoài từng quan niệm: “Nhân vật là nơi duy nhất tập trung hết thảy, giải quyết hết thảy trong một sáng tác. Cũng như Tô Hoài, tác giả…luôn ý thức sâu sắc về tầm quan trọng của việc xây dựng nhân vật. Nhân vật…trong đoạn trích/tác phẩm…là minh chứng cho điều đó.

ĐỐI VỚI PHÂN TÍCH ĐẶC SẮC NGHỆ THUẬT TRONG ĐOẠN TRÍCH/TÁC PHẨM TRUYỆN

+Leonit Leonop từng khẳng định: “Mỗi tác phẩm phải là một phát minh về hình thức và một khám phá về nội dung”. Truyện ngắn…không chỉ sâu sắc về nội dung mà còn đặc sắc về nghệ thuật…

+Nhà văn Nguyễn Tuân từng khẳng định: Nghệ thuật là lĩnh vực của cái độc đáo.Vì vậy đòi hỏi người sáng tạo phải có phong cách nổi bật, tức là phải có cái gì rất riêng, rất mới lạ trong phong cách của mình”. Ý thức về điều này, tác giả…đã rất dụng công trong xây dựng các phương diện nghệ thuật trong tác phẩm…

ĐỐI VỚI PHÂN TÍCH VẺ ĐẸP CỦA THIÊN NHIÊN

Thạch Lam từng nhận xét: “Vẻ đẹp của thiên nhiên chính là nguồn sống tinh thần, nuôi dưỡng tâm hồn con người, là nơi con người tìm về để lắng nghe và cảm nhận”. …..là….đặc trưng của …., đã trở thành nguồn cảm hứng sáng tác của nhiều nghệ sĩ, trong đó có …..Ông/Bà đã khắc họa vẻ đẹp của …qua đoạn trích….

ĐỐI VỚI PHÂN TÍCH NGHỆ THUẬT KỂ CHUYỆN

Nguyễn Minh Châu từng viết: “Nghệ thuật kể chuyện chính là nghệ thuật dẫn dắt người đọc đi vào thế giới tâm hồn của nhân vật”. Cũng như NMC, …(tên tg) luôn ý thức sâu sắc trong việc xây dựng nghệ thuật kể chuyện, điều đó được thể hiện qua….(tên đoạn trích/tp)

ĐOẠN VĂN CẢM NHẬN/PHÂN TÍCH/ MỘT ĐOẠN THƠ/BÀI THƠ

Các bước viết đoạn văn

✍Bước 1: Viết mở đoạn: Căn cứ vào đề bài để dẫn dắt và nêu được đúng vấn đề nghị luận, dánh giá vấn đề(có thể mở đoạn trực tiếp hoặc mở đoạn gián tiếp)

Câu dẫn

+Bài thơ(tên tp)…của tác giả(tên tg)…đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng độc giả về nội dung và nghệ thuật…

+ “Thơ là hiện thực, thơ là cuộc đời, thơ còn là thơ nữa”(Xuân Diệu). Bài thơ(tên tp)…của tác giả(tên tg)…quả thực là một áng thơ đẹp về nội dung và nghệ thuật.

+ “Thơ cũng như nhạc, có thể trở thành một sức mạnh phi thường khi nó chinh phục được trái tim của quần chúng nhân dân”(Sóng Hồng). Bài thơ(tên tp)…của tác giả(tên tg)…đã chinh phục được trái tim độc giả bởi những nét đặc sắc về nội dung, nghệ thuật.

✍Bước 2: Thân đoạn: Phân tích, nhận xét, đánh giá về vấn đề mà đề bài yêu cầu(phần trọng tâm của đoạn văn)

– Cảm nhận/phân tích phương diện nội dung: Đề tài, chủ đề, cảm xúc của nhân vật trữ tình…(lựa chọn các câu tơ tiêu biểu để làm rõ nội dung)

– Cảm nhận/phân tích phương diện nghệ thuật: Thể thơ, hình ảnh thơ, nhịp điệu, vần, các biện pháp tu từ…(lựa chọn các câu thơ tiêu biểu để làm rõ phương diện nghệ thuật).

✍Bước 3: Kết đoạn: Khẳng định lại giá trị của vấn đề(vấn đề đó đã góp phần làm nổi bật chủ đề của tp; thể hiện tài năng, đặc sắc trong phong cách nghệ thuật của tác giả; rút ra thông điệp đối với bạn đọc)

DẠNG 2: ĐOẠN VĂN CẢM NHẬN/PHÂN TÍCH/ MỘT PHƯƠNG DIỆN NỘI DUNG TRONG ĐOẠN THƠ/BÀI THƠ: BỨC TRANH CUỘC SỐNG; VẺ ĐẸP HÌNH TƯỢNG…

Các bước viết đoạn văn

Câu dẫn

+ “Thơ ca như một bản nhạc trữ tình dịu dàng mà khi nương nhờ vào đó, tâm hồn con người trở nên tinh tế hơn và rung cảm hơn trước cuộc đời rộng lớn”. Đến với bài thơ/đoạn thơ(tên tp)…của nhà thơ(tên tác giả)… tâm hồn người đọc như được thanh lọc bởi…(bức tranh cuộc sông/ bức tranh thiên nhiên…)

+ “Thơ ca là cuộc đời, người nghệ sĩ phải tìm đến cuộc đời hút lấy những chất mật tinh túy nhất, ngọt ngào nhất để làm nên những vần thơ có giá trị.” Đến với bài thơ(tên tp)…của nhà thơ(tên tg)…tâm hồn người đọc như được thanh lọc bởi…

✍Bước 2: Viết thân đoạn

Lần lượt làm rõ biểu hiện của vấn đề: Gọi tên từng vẻ đẹp, chọn những hình ảnh, câu thơ tiêu biểu làm dẫn chứng
Nghệ thuật thể hiện vấn đề nghị luận: Bức tranh cuộc sống/vẻ đẹp…trong bài thơ được thể hiện qua những nét đặc sắc về nghệ thuật…(Thể thơ, hình ảnh thơ; nhịp điệu; vần; các biện pháp tu từ)

✍Bước 3: Viết kết đoạn: Khẳng định giá trị của vấn đề(vấn đề đó đã góp phần làm nổi bật chủ đề của tp; thể hiện tài năng, đặc sắc trong phong cách nghệ thuật của tác giả; rút ra thông điệp đối với bạn đọc)

DẠNG 3: ĐOẠN VĂN PHÂN TÍCH HÌNH ẢNH BIỂU TƯỢNG TRONG ĐOẠN THƠ/

BÀI THƠ

a. Các bước viết đoạn văn

✍Bước 1: Viết mở đoạn: Căn cứ vào đề bài để dẫn dắt và nêu được đúng vấn đề nghị luận(có thể mở đoạn trực tiếp hoặc mở đoạn gián tiếp)

Câu dẫn

+ Biểu tượng thơ là kết quả sáng tạo độc đáo của mỗi nhà thơ, kết tinh những tìm tòi riêng trong tư duy và bút pháp nghệ thuật của tác giả. Bài thơ/đoạn thơ(tên tp)…của nhà thơ(tên tác giả)… đã khẳng định được sự sáng tạo độc đáo khi xây dựng hình ảnh biểu tượng…

+ Thơ là một bức họa để cảm nhận thay vì để ngắm. Làm nên bức họa đó thì việc xây dựng hình ảnh trong thơ là vô cùng quan trọng. Ý thức về điều này, nhà thơ(tên tg)…rất công dụng trong việc xây dựng hình ảnh biểu tượng…trong bài thơ(tên bài thơ)…

✍Bước 2: Viết thân đoạn: Viết các câu phát triển đoạn: Phân tích, nhận xét, đánh giá về vấn đề mà đề bài yêu cầu(phần trọng tâm của đoạn văn)

Giải thích: Biểu tượng là hình ảnh mang tính ngụ ý, vượt lên trên chức năng miêu tả, tạo hình đơn giản; chứa đựng nhiều tầng nghĩa phong phú; gợi cảm nhận, suy tư về những điều mang tính phổ quát.
Nêu các ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh: Trước hết, hình ảnh…biểu tượng cho….Ngoài ra, hình ảnh…biểu tượng cho….Đặc biệt, hình ảnh …còn biểu tượng cho…(Trích dẫn các câu thơ có hình ảnh biểu tượng
để làm rõ)
Hình ảnh…được xây dựng qua những biện pháp nghệ thuật (biện pháp tu từ, từ ngữ, giọng điệu…)

✍Bước 3: Viết kết đoạn: Khẳng định giá trị của vấn đề(vấn đề đó đã góp phần làm nổi bật chủ đề của tp; thể hiện tài năng, đặc sắc trong phong cách nghệ thuật của tác giả; rút ra thông điệp đối với bạn đọc)

DẠNG 4: ĐOẠN VĂN PHÂN TÍCH GIÁ TRỊ CỦA CÁC THỦ PHÁP NGHỆ THUẬT/

ĐẶC SẮC NGHỆ THUẬT TRONG ĐOẠN THƠ/BÀI THƠ

Các bước viết đoạn văn

Câu dẫn

+Bài thơ(tên tp)…của tác giả(tên tg)… không chỉ để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng độc giả về nội dung mà còn ở nghệ thuật độc đáo.

+ Nhà thơ Xuân Diệu khẳng định: Thơ hay là hay cả hồn lẫn xác, hay cả bài. Một bài thơ để trở thành thi phẩm vượt thời gian, không chỉ cần cái hay ở nội dung mà còn cần có cái đẹp, đặc sắc ở hình thức nghệ thuật. … của… là một bài thơ như thế.

+ Thơ ca bắt rễ từ lòng người và nở hoa nơi từ ngữ. Tác phẩm…đã nở hoa nơi từ ngữ khi sử dụng thành công các thủ pháp nghệ thuật.

+ Nghệ thuật là lĩnh vực của cái độc đáo. Vì vậy, nó đòi hỏi phải có phong cách riêng, tức là phải có cái gì đó rất riêng thể hiện trong tp của mình. Trong….(tên tp), …(tên tg) đã khéo léo kết hợp nhiều yếu tố nghệ thuật độc đáo.

✍Bước 2: Thân đoạn:

– Lần lượt triển khai các thủ pháp nghệ thuật: Thể thơ, hình ảnh, nhịp điệu, vần, biện pháp tu từ

– Tác dụng của các thủ pháp nghệ thuật

+Góp phần tô đậm vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên/cuộc sống con người(Trích dẫn một số câu thơ tiêu biểu để làm sáng rõ)

+ Thể hiện tình cảm của tác giả(Nêu rõ tình cảm)

+ Góp phần làm cho đoạn thơ/bài thơ sinh động, hấp dẫn

MỘT SỐ CÂU DẪN HAY VỀ THƠ

1. Bàn về thơ, Diệp Tiến cho rằng: “Thơ ca là tiếng lòng của người nghệ sĩ”. Thơ ca là một hình thức nghệ thuật đặc biệt, được sáng tạo để truyền tải cảm xúc, tâm trạng và suy nghĩ của con người. Và, trong thi phẩm ….., tác giả ….đã bày tỏ tiếng lòng mình qua vẻ đẹp….(vấn đề nghị luận).

2. Nhà thơ Chế Lan Viên cho rằng: “Thơ cần có hình cho người ta thấy, có ý cho người ta nghĩ và cần có tình để rung động trái tim”. Thật vậy, có nhiều yếu tố để tạo nên một bài thơ. Trong đó, cái gốc của thơ là tình cảm. Đó là tình cảm chân thật, mãnh liệt của thi nhân. Và, trong thi phẩm…., A(tên tác giả) đã thể hiện thật tinh tế vẻ đẹp ….

3. Thơ là bản trường ca của trái tim, là trạm dừng chân của tâm hồn. Khi lời thơ chín đỏ trong cảm xúc, thi nhân sẽ cho ra đời những áng thơ hay. Bằng sự chín đỏ trong cảm xúc với cuộc đời, nhà thơ …đã viết nên thi phẩm …., đặc biệt, để lại ấn tượng cho người đọc ở vẻ đẹp…

4. “Thơ ca như một bản nhạc trữ tình dịu dàng mà khi nương nhờ vào đó, tâm hồn con người trở nên tinh tế hơn và rung cảm hơn trước cuộc đời rộng lớn”. Quả thực, đến với bài thơ/đoạn thơ(tên tp)…của nhà thơ(tên tác giả)… tâm hồn người đọc như được thanh lọc khi tìm hiểu/khi khám phá/ khi đứng trước..(bức tranh cuộc sông/ bức tranh thiên nhiên…)

5. “Thơ ca làm cho tất cả những gì đẹp nhất trên đời trở nên bất tử”.(Shelly). Quả đúng là, nhờ thơ ca mà mọi khung cảnh đẹp nhất của cõi nhân sinh được lưu mãi với thời gian. Và, nhà thơ ….đã lưu lại vẻ đẹp…(thiên nhiên gì, cảnh gì) trong thi phẩm….

6. Thơ là ảnh, là nhân ảnh nhưng lại có khả năng làm thức dậy những cái vô hình bao la. Hình ảnh ….trong bài thơ… của …chính là hình ảnh đặc sắc, mang giá trị làm thức dậy ….(tình yêu/ tình cảm/ kỉ niệm…)

7. “Thơ ca bắt nguồn từ những âm vang của tâm hồn”( Gamzatov).Thật vậy, thi ca muôn đời là nơi bộc lộ những trăn trở, những thổn thức của trái tim người nghệ sĩ trước cuộc đời. Và bài thơ “….” của ….. chính là những nỗi niềm chân thành của thi nhân….

8. Bàn về thơ, Đuy-Blây cho rằng: “Thơ là thư kí trung thành của những trái tim”. Quả thực, thơ đã ghi lại những tình cảm chân thành, mãnh liệt của thi nhân trước những vang động của cuộc đời. Đến với bài thơ….của tác giả A, người đọc sẽ cảm nhận được….(vấn đề nghị luận)

9. “Thơ ca bắt nguồn từ những âm vang của tâm hồn”( Gamzatov). Quả thực, thơ ca là tiếng nói của tâm hồn, là nơi cảm xúc thăng hoa cùng ngôn từ. Và đến với bài thơ….của …., người đọc sẽ được cảm nhận sâu sắc những vẻ đẹp trong tâm hồn nhân vật trữ tình – một vẻ đẹp làm nên chiều sâu tư tưởng và giá trị nghệ thuật của thi phẩm.

10. Khi đọc tập thơ “Nhật kí trong tù”, nhà thơ Hoàng Trung Thông đã xúc động viết nên hai dòng thơ: “Vần thơ của Bác vần thơ thép/ Mà vẫn mênh mông bát ngát tình”. Thật vậy, chất thép và chất tình trong thơ Bác luôn hòa quyện vào nhau tạo nên một phong cách nghệ thuật độc đáo. Đến với bài thơ…. , người đọc sẽ cảm nhận sâu sắc vẻ đẹp… ( vấn đề nghị luận)

KẾT ĐOẠN

Một số câu có thể ghi vào như

Thơ là một cách chuyền lửa cho muôn đời sau(Chế Lan Viên)
Thơ là con đường ngắn nhất đi từ trái tim đến trái tim
Thơ đi từ chân trời một người đến chân trời mọi người
Mỗi bài thơ hay là một nốt nhạc mãi ngân rung trước mọi đổi thay của tạo hóa

ADMIN

Để lại một bình luận Hủy